ڕۆژنووسی فه‌ردین مه‌زهه‌رپوور

هه‌ڵ دانه‌وه‌ی لاپه‌ڕه‌کانی عه‌شق

نویسنده:
۲۳ تیر ۹۰

ئه‌م بابه‌ته له ژماره‌ی ۳۷ ی مانگی خه‌رمانانی ساڵی ۸۸ ی هه‌تاوی حه‌وته‌نامه‌ی ” دیدگاه ” بڵاو بۆته‌وه .

خوێندنه‌وه‌یکی کورت بۆ ” مه‌‌‌هێڵه کاڵ بیته‌وه‌ ” ی ” ره‌نج سه‌نگاوی “

هه‌ر که ئه‌مه‌‌وێ بتبینم / هێنده به حه‌سره‌ته‌وه دێم / دره‌خته‌کانی ئه‌و ناوه‌ش / ئێستا هه‌موو بوون به هاوڕێم / ته‌نانه‌ت به‌یانییه‌کیان / زۆری نه‌ما بوو بتگه‌مێ / ویستم نامه‌یکی ئاڵی /  پڕ له خۆشه‌ویستیت به‌مێ / به‌ڵام دره‌ختێک پێ‌ی ووتم /  باپه‌شیمان نه‌بیته‌وه / تۆ کوڕێکی پڕ له ڕه‌نگی / ” مه‌هێڵه کاڵ بیته‌وه ! “

شاعیری لاو ” ڕه‌نج سه‌نگاوی ” له ساڵی ۱۹۷۷ی زایینی له سه‌نگاو ، له باشووری کوردستان ، له دایک بووه . له ساڵی ۱۹۹۷ وه شێعر و بابه‌ته‌کانی له چاپه‌مه‌نیه‌کانی باشووری کوردستان ، بڵاو ئه‌کاته‌وه . دوایین به‌رهه‌مه شێعری له ۲۰۰۷ دا ، به ناوی ” مه‌هێڵه کاڵ بیته‌وه ” ، بووه میوانی ئازیزی کتێبخانه‌ی کوردی . هه‌ر له ۲۰۰۷ دا بۆ جاری چواره‌م له چاپ درایه‌وه !

خۆشه‌وویستی ده‌ریایکی پان و به‌رینه ، هه‌ر چه‌ند مه‌له‌وانێکی زاناش بیت ، قه‌د ناتووانی خۆت ڕاده‌ستی که‌ناره‌کانی که‌یت و ئارام بگری . مرۆڤ له دێر زه‌مانه‌وه یه‌خسیری ئه‌فسوونی عه‌شق و خۆشه‌وویستیه . وه‌ک دیاریکی به نرخ له لایه‌ن خوداوه سه‌یری ئه‌کات . عه‌شق و کاریگه‌ری خۆشه‌وویستی به سه‌ر ده‌ستکرد و داهێنانی مرۆڤه‌وه به درێژایی مێژوو دیار و ئاشکراو ڕوونه . تا مرۆڤ له حه‌یتا بێت ، عه‌شق و خۆشه‌وویستی به‌شێکی ژیانی پێک دێنێت و ئه‌وه‌ی وا له پێناوی عه‌شقدا هه‌نگاو ئه‌نێ ، به نه‌مری ئه‌مێنێته‌وه .

” ڕه‌نج ” به باشی ده‌رکی به نه‌مری عه‌شق کردووه . وشه‌کانی دڵیان بۆ خۆشه‌وویستی لێ ئه‌دات . به هه‌ستێکی ناسک و جوان ، له‌و په‌ڕی ساده‌یی و بێ ڕووتووش کردنی ناخ و ده‌روونی خۆی ، سۆزێکی ئاشنا بۆ دڵبه‌ره‌که‌ی ، که که‌س نازانێ کێ‌یه و چۆنه! ، هه‌ڵ ئه‌ڕێژێ :

هه‌ستام بڕۆم

هه‌تا وه‌کوو که‌س نه‌زانێ که من له مانگی گریان‌دام

له به‌ر ده‌مما ئاوێنه‌‌یه‌ک دانرابوو

بۆ خۆم ڕووانی ، تۆی نیشان دام !

” ڕه‌نج ” له پێشه‌کی ” مه‌هێڵه کاڵ بیته‌وه ” دا ، له دێڕێکی کورت‌دا وای نووسیوه :

  • من به هه‌ستێکی زۆر مناڵانه‌وه ئه‌م شێعرانه‌م نووسیوه ، گرنگ نی‌یه به لامه‌وه ناوی ئه‌نێن شێعر یان نا … !

له یه‌که‌م نیگا ، ” ڕه‌نج ” شاعیرێکه به بێ زۆر کردن له خۆی ، ته‌نیا به گوێ گرتن له ده‌روونی خۆی ، به زمانێکی په‌تی و ڕووت و مناڵانه‌‌وه ! به بێ گه‌مه‌‌کردن به وشه‌کانه‌وه ، تووانیویه کوڵ و مه‌راقی ناخی خۆی بۆ خۆشه‌ویسته‌که‌ی و خوێنه‌ره‌که‌ی هه‌ڵ‌ڕێژێ :

خۆ دڵم هه‌رچه‌ند مناڵه

به‌ڵام جارجاره‌ش هه‌‌ست ئه‌کا

ده‌ستی ده‌ستیت پێ‌کردووه

داییم ئه‌ڵێم ئاقڵ گیان

ئه‌و تۆی خۆش ئه‌وێ

تۆ هه‌ستت پێ نه‌کردووه!

شێوه شێعری ” ره‌نج سه‌نگاوی ” تا ڕاده‌یه‌کی زۆر له شێوازی ” مه‌ریه‌م حه‌یده‌رزاده ” ، کچه شاعیری فارس ئه‌کات . شێوازێکی رۆمانسیانه‌ی تۆخ ، به‌ڵام به وشه‌ی خۆماڵی و ساده‌و په‌تی !

له لای خۆمان ، له کوردستانیش له گه‌ڵ شێعری ” ئیسماعیل خورماڵی ” دا زۆر له یه‌ک نزیکن و مه‌راق و سۆزیان یه‌ک ڕه‌نگ و یه‌ک ڕێچکه‌یه .

” ڕه‌نج ” له چه‌ند جێگادا هه‌وڵ ئه‌دات خۆی له په‌یوه‌ست بوونی ڕووت و په‌تی به عه‌شقه‌وه دوور بگرێ و ته‌نیا له‌به‌ر چاو که‌ژاڵێ ، وشه‌کانی خه‌رج نه‌کات ! ئه‌و خه‌ریکه به‌و دیده ئه‌گات که جیهانێکی گه‌وره‌تر له عه‌شقی کچێ هه‌یه ، ئه‌ویش دونیای وشه‌و که‌ڵام و شێعره :

که تۆ ڕۆشتی

هه‌وری سپی عه‌شقی سپی منیش ڕه‌ویه‌وه / شتێ نه‌بوو خۆشه‌وویستی پێ ببه‌خشم / هه‌تا ووشه‌م دۆزیه‌وه / که ئاشنا بووم به جیهانی وشه‌و شیعر / ئه‌وسا زانیم گه‌ردوونێکی‌تریش هه‌یه / له عه‌شقی کچێ گه‌وره‌تر!

” ڕه‌نج سه‌نگاوی ” له مه‌‌هێڵه کاڵ بیته‌وه ” دا خه‌ریکه به لووتکه‌ی شێوازی خۆی ئه‌گات . لووتکه‌یه‌ک که تا ڕاده‌یه‌ک تازه‌یه ، نوێ‌یه و کاڵه !

هیوام وایه نموونه‌ی له شاعیرستانی کوردی‌دا زۆر و زۆرتر بێت .

یه‌ک نه‌ته‌وه‌و دوو ووڵات

نویسنده:
۲۳ خرداد ۹۰

کۆره‌ی باکوور و کۆره‌ی باشوور هه‌ردوو له بنه‌ڕه‌تدا یه‌ک ووڵاتن و خاوه‌ن یه‌ک مێژوو و یه‌ک کولتوور و یه‌ک زمانن . که‌چی ته‌نیا یه‌ک هێڵی ده‌ست کرد ، یه‌ک نه‌ته‌وه‌ی به سه‌ر دوو ووڵات دابه‌ش کردووه و بڕێ جاریش ئه‌گه‌ری شه‌ڕێکی ماڵ کاولکه‌ر له نێوانیاندا هاتۆته‌ ئاراوه !

 له هه‌واڵه‌کاندا هاتبوو که یاری نێوان کۆره‌ی باکوور و پۆرتۆغاڵ له میانه‌ی جامی جیهانی ۲۰۱۰ دا ، یه‌که‌م یاری و دووایین یاری جامی جیهانی بووه که ڕاسته‌وخۆ له تاکه کاناڵی ته‌‌له‌فزیۆنی ! کۆره‌ی باکووره‌وه په‌خش کراوه !!! که‌چی قولانجێ خوارتر ! ، له کۆره‌ی باشوور ، خه‌ڵک له به هێزترین هێڵی ئینتێرنێت و به پێزترین تکنۆلۆژیای ته‌له‌فزیۆنی و ماهواره‌یی و … به‌هره‌مه‌ندن . برسیه‌تی و نه‌داری و دواکه‌وتوویی له به‌رانبه‌ر تێری و ده‌وڵه‌مه‌ندی و پێشکه‌وتووی ، به جووانی به سیمای خه‌ڵکی ڕه‌ش و ڕووتی کۆره‌ی باکوور و خه‌ڵکی تێر و پۆشته‌ی کۆره‌ی باشووره‌وه دیاره ! ئالێره‌دا‌یه که سه‌رکه‌وتن یان سه‌رنه‌که‌وتنی هه‌ر ده‌سه‌ڵاتێک له به‌ڕێو بردنی کار و باری ووڵاتێک به روخسار و ژیانی خه‌ڵکی ئه‌و ووڵاته‌وه به جووانی ئه‌خوێنرێته‌وه .

هه‌راڵه برمه

نویسنده:
۱۷ خرداد ۹۰

ته‌نها به‌شێک له‌ مرۆڤه‌کان هه‌ست به‌ باران ده‌که‌ن ، ئه‌وانی‌تر ته‌نیا ته‌ڕ ده‌بن! / باب مارلی
—————————————————–
هه‌راڵه برمه …
شوێن : هه‌ورامان ، داڵانی
کات : به‌هاری ۹۰ ی هه‌تاوی

جمهوری از نوع عربی

نویسنده:
۲۳ اسفند ۸۹

جمهوری یکی ازسیستم‌های رایج حکومتی درجهان است . بسیاری از ملت‌های جهان عنوان جمهوری را پیشوند نام کشور خود قرار داده‌اند ، پیشوندی که در برخی از کشورها همراه با فدرال ، خلق ، دمکراتیک ، اسلامی ، … و بالاخره عربی است . دول متعدد عربی در خاورمیانه و شمال آفریقا از زمان استقلال تا حال ، به صورت پادشاهی ، یا به صورت دیکتاتوری ، آن هم از نوع جمهوری عربی ! اداره شده‌اند .

سال‌هاست در بسیاری از کشورهی عربی حاکمانی هستند که خود را رییس جمهور می‌خوانند و بر مردم حکمرانی می‌کنند . قـذافی در لیبی ، بن علی در تونس ، حافظ اسد و پسر خلفش !!! در سوریه ، صدام معدوم در عراق ، صالح و اگر عمر باقی باشد پسرش در یمن ، … و بالاخره مبارک در مصر ، _ که دیگر فضا برای جانشینی پسرش !جمال مبارک مساعد نیست _ ، … . اینها مردانی بوده و هستند که سال‌ها با توسل به وحشت و سرکوب خود را رییس جمهور ! خوانده و هر کدام در این منصب _ که در کشورهای دمکراتیک مدت انتصاب آن ۴ سال بیشتر نیست _ ، بیشتر از ۳۰ یا ۴۰ سال است که به مردم خود خدمت می‌کنند !!!

 تحولات اخیر تونس و حالای چند کشور عربی ، _ به خصوص مصر _ بیانگر این واقعیت است که جهان عرب از سیستمهای حکومتی خود _ پادشاهی و جمهوری‌های ۳۰ساله و ۴۰ ساله _ خسته شده‌اند و خواهان تغییر بنیادی در نحوه‌ی اداره‌ی ممالک عربی هستند .

پایان تحولات جهان عرب و به خصوص مصر هر چه باشد ، حسنی مبارک مانند بن‌علی در تونس ، رفتنی است و این سرنوشت در آینده‌ای نزدیک دامن‌گیر سایر حاکمان در جهان عرب خواهد شد . در این مقطع زمانی آنچه مهم است اینست که : آیا جهان عرب شاهد گذر از دیکتاتوری به دمکراسیست و دارای ظرفیت‌های پذیرش دمکراسی هست!؟ یاجهان عرب از چاله به چاه خواهد افتاد و شاهد بر سر کار آمدن جریان‌های تندرو و رادیکال مذهبی خواهیم بود !؟

تاریکه‌بازاڕی هه‌ورامی‌یه‌کان

نویسنده:
۲۵ تیر ۸۹

ئێواره‌ی ٨٩/۴/١٧ی هه‌تاوی له هۆڵی شاره‌داری سه‌وڵاوا کۆبوونه‌وه‌یک له ژێر ناوی ” شێعر وسیاوچه‌مانه ” له لایه‌ن ئه‌نجوومه‌نی فه‌رهه‌نگی ” رۆجیار ” به‌ڕێوه چوو . من بۆ خۆم له‌و کۆڕه‌دا ئاماده بووم . هه‌رچه‌ند خۆی له خۆیدا به‌ڕێو بردنی ئه‌و جۆره کۆڕانه ، ئاله‌‌م کاته‌دا ! جێگای رێز و پێ‌زانینه ، به‌ڵام چه‌ند خاڵێکی گرنگ وه‌ک ڕه‌‌خنه و گله‌یی ئه‌بێ باس بکرێ هه‌تا له داهاتوودا له به‌ڕێوبردنی ئه‌و جۆره کۆڕانه ڕ‌ه‌چاو بکرێ :
۱- لاوازیکی زۆر له به‌ڕێو بردنی کۆڕ له‌‌لایه‌ن کۆڕگێره‌وه به‌دی ئه‌کرا ، له دره‌نگ ده‌ست‌پێکردنی کۆڕ هه‌تا نه‌بوونی هه‌م‌‌ئاهه‌نگی له نێوان پێش‌که‌ش کردنی به‌رهه‌مه‌کان ، هه‌تادرووست کارنه‌کردنی سیستمی ده‌نگ ، … ، هه‌موو بووبووه مایه‌ی لاوازی به‌ر چاوی کۆڕ .
۲- به‌ڕیزێک له سه‌ره‌تای کۆڕه‌که‌‌دا وه‌ک به‌ر پرسی ئه‌نجوومه‌نی فه‌رهه‌نگی ” ڕۆجیار ” له ووته‌یکی درێژدا ، – که دێڕ و بابه‌تی وای بوو دووپات و چه‌ند پاتی ئه‌کرده‌وه – هه‌ر به زۆر خه‌ریک بوو ئه‌و ته‌عریفانه‌ی که خۆی له فاکته‌ری فه‌رهه‌نگ و … هه‌بووی ، وه‌ک ڕاست‌ترین و بێ هه‌ڵه‌‌ترین بابه‌ت بیدا به ده‌رخواردی ئاماده‌بووان !
۳- به داخه‌وه ئه‌ده‌بیاتی هه‌ورامی هه‌تا ئێستاش نه‌یتووانیوه خۆی له حه‌ساری ئه‌ده‌بی کلاسیکیه‌وه ئاودیووی نوێ بوونه‌وه بکات‌و ، تا ڕادایکی زۆر به‌ر چاو ، له پێش چوون به‌ره‌و دونیای ئه‌ده‌بیاتی مۆدێرن ، له ئه‌ده‌بیاتی سۆرانی به جێ‌ماوه‌و دوا که‌وتووه ! له‌م کۆڕه‌دا نامۆ بوون و غه‌ریب بوونی شێعری تازه له به‌رانبه‌ر شێعره کلاسیکه‌کانی هه‌ورامی ، به ڕوخساری ئاماده‌بووانه‌وه دیار بوو .
۴- له‌ میانه‌ی کۆڕه‌که‌دا چه‌ند به‌رهه‌مێکی لێکۆڵینه‌وه خوێنرایه‌وه ، که وا ئه‌زانم جیا له‌وه‌ی که ۵۰ له ۱۰۰ ی ئاماده‌بووان نه‌خوێنه‌وار بوون و ته‌نیا بۆ بیستنی سیاوچه‌مانه هاتبوون ! ، کاکی نووسه‌ریش ئامانجی ته‌نیا خۆهه‌لکێشان و خۆنیشاندان بووبێت ! ، ئه‌نا شوێنێکی وا که‌ی جێگای خوێندنه‌وه‌ی بابه‌تی وایه .
۵- مامۆستایکی ئایینی له لایه‌ن کۆڕگێڕه‌وه بانگهێشت کرابوو که به‌داخه‌وه بێ ئه‌وه‌ی له بوواری ئه‌ده‌بیاتدا خاوه‌ن زانیاری بێت ، له ووتارێکی درێژ و ماندوو که‌رانه‌دا پێ‌ی وا بوو که شێعر و ئه‌ده‌بیاتی نوێ ” مجهول ” ه و ” مبتدا و خبر ” ی نی‌یه! و گوایه ئه‌و له‌و جۆره شێعرانه تێ ناگات و چۆن ئه‌و خۆی به به‌ر پرس ئه‌زانێ! ئه‌بێ ” نهی از منکر ” بکات و … ! . ئه‌مه له‌کاتێکدا بوو که ئه‌وانه‌ی نه‌خوێنه‌وار بوون له‌و کۆڕه‌دا و ته‌نیا بۆ بیستنی گۆرانی هاتبوون ، ئه‌و بۆچوونانه‌یان به باش ئه‌زانی !
۶- سه‌یر بوو به لامه‌وه ئاماده‌بووان هه‌ر کات که‌سێ بانگهێشت ئه‌کرا که به‌رهه‌مێک بخوێنێته‌وه یان سیاوچه‌مانه‌یک بڵێت ! ، به چه‌پڵه لێدان به‌ره‌وپیری ئه‌ڕۆیشتن ! که‌چی دووایی گوێ‌یان لێ نه‌ئه‌‌گرت که چی ئه‌ڵێ و باسی چی ئه‌کات . هه‌موو ئاماده‌بووان ئه‌یانکرد به هه‌را و قسه کردن ، هۆڵیش ئه‌بوو به تاریکه بازاڕی هه‌ورامیه‌کان !

هونه‌رمه‌ند

نویسنده:
۲۲ بهمن ۸۸

له لای ئێمه ووشه‌گه‌لێک هه‌یه که به ڕاستی  زوڵم لێ کراون ! بۆ نموونه ؛  به نانه‌جیب ئه‌وترێ نه‌جیب و به ناحه‌ق ئه‌وترێ حه‌ق و به ماعێر ئه‌وترێ شاعێر و به زۆر شتی‌تر که نه‌شیاون ، سه‌فه‌تی شیاوی وا ئه‌ده‌ن که ئینسان له ته‌عه‌جوبا هاکا چاوی زه‌ق زه‌ق له کاسه‌ سه‌ری ده‌رپه‌ڕی ! له دونیای ووشه‌گه‌لی مه‌زڵووم و چاره‌ ڕ‌شا ، ووشه‌ی ” هونه‌رمه‌ند ” داماوترین ووشه‌یه ! بۆ نموونه به داوینچی ئه‌وترێ هونه‌رمه‌ند و به ” ؟ ” یش هه‌ر وه‌ها ! یان به ” حه‌سه‌ن زیره‌ک ” و ” ماملێ ” و ” تایه‌ر تۆفێق ” و ” عه‌لی مه‌ردان ” و ” مۆحه‌ممه‌د شێخۆ” و ” عایشه شان” و” گوڵ‌به‌هار” و . . ئه‌وترێت هونه‌رمه‌ندو ، به لاسایی که‌ره‌وه‌کانی ” کۆڕ‌ک تی ڤی ” یش ، که به چه‌ند کچ و ژنێکه‌وه وا به ناشرینترین شێوه سمتیان له گه‌ڵ بێ ماناترین ئاواز و هۆنراوه‌دا سووڕ ئه‌ده‌ن ، ئه‌وترێ هونه‌رمه‌ند !  حه‌یف بۆ ووشه‌ی جوان و پڕمانای هونه‌رمه‌ند وا ئاوای به سه‌ردا هاتووه‌ و ئابڕووی پێوه نه‌ماوه !

Page 5 of 512345