ڕۆژ نووسی فه‌ردین مه‌زهه‌رپوور

NRT ئەهلی و بێلایەن !

نویسنده:
۲۵ مرداد ۹۶

بە پێی بەرنامەکانی ئەم کاناڵە بێت ، تامی تەماتەیک لە تامی ئازادی خۆشترە !

ڕووت ڕەش بێت بۆ بەرنامەت ….

کۆچ

نویسنده:
۲۴ مرداد ۹۶

له‌وه‌ته‌ی هه‌م کۆچ ئه‌که‌م

مڵه‌خورد .. خاڵی سفری سنوور ..  نێوان ڕۆژهه‌ڵات و باشووری کوردستان

به‌هاری ٩۴ی هه‌تاوی

وێنه‌ : فه‌ردین مه‌زهه‌رپوور

 

پێوانه‌ی کورد بوون !

نویسنده:
۲۴ اردیبهشت ۹۶

به درێژایی مێژوو پێوانه‌ی کورد بوون له لای ئێمه ، ته‌نیا هه‌ستێکی چڕ و کوێرانه‌ی ناسیوناڵیستی بووه ، که ئه‌ویش له کۆ بوونه‌وه له ده‌وری ئه‌م ڕێکخراو یان ئه‌ویتر ڕه‌نگی داوه‌ته‌وه و هیچیتر ! هه‌ستێکی تێژ و تۆقێنه‌ر که هیچ‌کات رێگای نه‌داوه که‌سه‌کان یان گرووپه‌کان به‌ر ڕه‌خنه و گله‌یی بکه‌ون و ئه‌گه‌ر به ئه‌نقه‌ست یان غه‌یره ئه‌نقه‌ست له ڕێگا لایان دابێت ، به خۆیاندا بێنه‌وه‌و بێنه‌وه سه‌ر ڕێگای ڕاست .

کێشانی هێڵی سوور له ده‌وری سه‌رکرده‌ی سیاسی و ئایینی کورد وای کردووه که ئێمه له دونیایکی ‌غه‌یره واقێعی سیاسیدا بژین و به‌و په‌ری خۆ گێل کردن له ڕاستیه‌کان له سه‌رکرده‌کانمان که‌سایه‌تی کاریزما دروست بکه‌ین و بۆ خۆمان بیانکه‌ین به بۆت و بیان‌په‌ره‌ستین و ئه‌گه‌ر که‌سانێ بیانه‌وێ ئه‌و هێڵه سوور بشکێنن و که‌سه‌کان و گرووپه‌کان بخه‌نه به‌ر ڕه‌خنه و هه‌ڵسه‌نگاندن ، کوێرانه به‌ر هێرشی تووندی ئێمه‌ی کورد ! ئه‌که‌ون . وه‌ک ئه‌وه‌ی له ئه‌وان کوردتر بین !

ئێبراهیم یوونسی ” له پێشه‌کی کتێبی ” جنبش‌های ملی کرد ” نوسینی ” کریس کۆچرا ” ، بیره‌وه‌ریکی خۆی له چایخانه‌یکی سه‌ر سنووری رۆژهه‌ڵات و باشووری کوردستان ، له گه‌رمه‌ی شۆڕشی بارزانی‌ نه‌مردا ئه‌گێڕێته‌وه‌و ئه‌ڵێ : ” چاپی وێنه‌یکی مسته‌فا بارزانی له تایمز ، له کاتێکدا که خه‌ریکی کێشانی جگه‌ره‌یه و دوو ده‌مله‌شی به لای شاڵه‌که‌‌یدا کردووه ، و به ئینگلیزیش له ژێری وێنه‌که‌دا نووسرابوو ؛ ” بارزانی جگه‌ره‌ی زۆر ئه‌کێشێ و بۆ کێشانی جگه‌ره ، له چه‌ندین ده‌مله‌ی ده‌ست سازی خۆی که‌ڵک وه‌ر ئه‌گرێ . ” ،  بووبووه مایه‌ی مشت و مڕی حازران . ئه‌و خه‌ڵکه هه‌ر چه‌ند ئه‌یانزانی ئه‌وانه‌ ده‌مله‌ن که بارزانی کردوویه به لای شاڵه‌که‌یدا ، به‌ڵام ته‌نیا له به‌ر قودسیه‌تی که‌سایه‌تی بارزانی پێ‌یان وابوو ئه‌وانه ده‌مله نین و به چه‌کی دژه تانکیان ئه‌زانی که شای ئێران پێی به‌خشیبێت !!!

هه‌ر ئێستاش له پانتایی سیاسی کوردستان دا له‌و جۆره قودسیه‌ت به‌خشینه فراوان به‌دی‌ ئه‌کرێ و تاکاتێ هێڵی سور له ده‌وری که‌سه‌کان بکێشین و ئیجازه‌ی ڕه‌خنه و هه‌ڵسه‌نگاندنی تاک و کۆ نه‌ده‌ین و تا کاتێ له که‌سایتیه سیاسی و ئایینیه‌کانمان بت ساز بکرێ و هێڵێکی سوور ، ئێمه له ئه‌وان جیا بکاته‌وه‌و ئه‌وان هیچ کات خۆیان له به‌رانبه‌ر ئه‌وه‌ی وا ئه‌یکه‌ن به به‌ر پرسیار نه‌زانن و ڕه‌خنه کردنیان بڤه بێت ، هیچ کات زه‌ینی کوێری جه‌ماوه‌ر به سه‌ر ڕاستیه‌کاندا رووناک نابێته‌وه و په‌شیمانی له دووای په‌شیمانی له بیر و باوه‌ره‌کان دووپات و چه‌ندپات ئه‌بێته‌وه !

کۆمه‌ڵگای ئێمه

نویسنده:
۲۳ آذر ۹۱

یه‌که‌م : هاوڕێ‌یکم هه‌یه هه‌ر کات بیه‌وێ له شه‌قامی یه‌ک‌ته‌ره‌فه تێ‌په‌ڕێته‌وه ، سه‌یری هه‌ر دوو لای ئه‌کات ! ئه‌و پێ‌ێ وایه له کۆمه‌ڵگای ئێمه‌دا جاری وا هه‌یه که‌سه‌کان نازانن له چه کونێکه‌وه ئه‌گه‌زێن‌و له چه شوێنێکه‌وه بۆیان ئه‌گه‌یت ! بۆیه ئیتر هیچ متمانه‌ی به‌و شه‌قامه یه‌ک‌ته‌ره‌فه نه‌ماوه ، که ماشینێک له‌و سه‌ره‌وه نه‌یت‌و پێ‌یدا نه‌ماڵێ !!!

دووه‌م : چه‌ند ساتێک به‌ر له نووسینی ئه‌م بابه‌ته بیرم له‌وه ئه‌کرده‌وه که ئاخۆ له کام یه‌ک له ووڵاتانی جیهاندا ، خه‌ڵکه‌که‌ی ئه‌وه‌نه بێ‌کار بن؟! ، یه‌ک یه‌ک و دوو دوو  – به ژن‌و پیاو ، کوڕو کچ ، ‌پیرو گه‌نجه‌وه – ته‌نیا و ته‌نیا له به‌ر چاوگێڕان و زیت‌ڕوانین له یه‌کتر و له مێرد و ژنی یه‌کتر ، بێنه شه‌قامی سه‌ره‌کی شاره‌که‌یان و پیاسه‌ی ئێوارانیان بکه‌ن !؟

هه‌ڵ دانه‌وه‌ی لاپه‌ڕه‌کانی عه‌شق

نویسنده:
۲۳ تیر ۹۰

ئه‌م بابه‌ته له ژماره‌ی ۳۷ ی مانگی خه‌رمانانی ساڵی ۸۸ ی هه‌تاوی حه‌وته‌نامه‌ی ” دیدگاه ” بڵاو بۆته‌وه .

خوێندنه‌وه‌یکی کورت بۆ ” مه‌‌‌هێڵه کاڵ بیته‌وه‌ ” ی ” ره‌نج سه‌نگاوی “

هه‌ر که ئه‌مه‌‌وێ بتبینم / هێنده به حه‌سره‌ته‌وه دێم / دره‌خته‌کانی ئه‌و ناوه‌ش / ئێستا هه‌موو بوون به هاوڕێم / ته‌نانه‌ت به‌یانییه‌کیان / زۆری نه‌ما بوو بتگه‌مێ / ویستم نامه‌یکی ئاڵی /  پڕ له خۆشه‌ویستیت به‌مێ / به‌ڵام دره‌ختێک پێ‌ی ووتم /  باپه‌شیمان نه‌بیته‌وه / تۆ کوڕێکی پڕ له ڕه‌نگی / ” مه‌هێڵه کاڵ بیته‌وه ! “

شاعیری لاو ” ڕه‌نج سه‌نگاوی ” له ساڵی ۱۹۷۷ی زایینی له سه‌نگاو ، له باشووری کوردستان ، له دایک بووه . له ساڵی ۱۹۹۷ وه شێعر و بابه‌ته‌کانی له چاپه‌مه‌نیه‌کانی باشووری کوردستان ، بڵاو ئه‌کاته‌وه . دوایین به‌رهه‌مه شێعری له ۲۰۰۷ دا ، به ناوی ” مه‌هێڵه کاڵ بیته‌وه ” ، بووه میوانی ئازیزی کتێبخانه‌ی کوردی . هه‌ر له ۲۰۰۷ دا بۆ جاری چواره‌م له چاپ درایه‌وه !

خۆشه‌وویستی ده‌ریایکی پان و به‌رینه ، هه‌ر چه‌ند مه‌له‌وانێکی زاناش بیت ، قه‌د ناتووانی خۆت ڕاده‌ستی که‌ناره‌کانی که‌یت و ئارام بگری . مرۆڤ له دێر زه‌مانه‌وه یه‌خسیری ئه‌فسوونی عه‌شق و خۆشه‌وویستیه . وه‌ک دیاریکی به نرخ له لایه‌ن خوداوه سه‌یری ئه‌کات . عه‌شق و کاریگه‌ری خۆشه‌وویستی به سه‌ر ده‌ستکرد و داهێنانی مرۆڤه‌وه به درێژایی مێژوو دیار و ئاشکراو ڕوونه . تا مرۆڤ له حه‌یتا بێت ، عه‌شق و خۆشه‌وویستی به‌شێکی ژیانی پێک دێنێت و ئه‌وه‌ی وا له پێناوی عه‌شقدا هه‌نگاو ئه‌نێ ، به نه‌مری ئه‌مێنێته‌وه .

” ڕه‌نج ” به باشی ده‌رکی به نه‌مری عه‌شق کردووه . وشه‌کانی دڵیان بۆ خۆشه‌وویستی لێ ئه‌دات . به هه‌ستێکی ناسک و جوان ، له‌و په‌ڕی ساده‌یی و بێ ڕووتووش کردنی ناخ و ده‌روونی خۆی ، سۆزێکی ئاشنا بۆ دڵبه‌ره‌که‌ی ، که که‌س نازانێ کێ‌یه و چۆنه! ، هه‌ڵ ئه‌ڕێژێ :

هه‌ستام بڕۆم

هه‌تا وه‌کوو که‌س نه‌زانێ که من له مانگی گریان‌دام

له به‌ر ده‌مما ئاوێنه‌‌یه‌ک دانرابوو

بۆ خۆم ڕووانی ، تۆی نیشان دام !

” ڕه‌نج ” له پێشه‌کی ” مه‌هێڵه کاڵ بیته‌وه ” دا ، له دێڕێکی کورت‌دا وای نووسیوه :

  • من به هه‌ستێکی زۆر مناڵانه‌وه ئه‌م شێعرانه‌م نووسیوه ، گرنگ نی‌یه به لامه‌وه ناوی ئه‌نێن شێعر یان نا … !

له یه‌که‌م نیگا ، ” ڕه‌نج ” شاعیرێکه به بێ زۆر کردن له خۆی ، ته‌نیا به گوێ گرتن له ده‌روونی خۆی ، به زمانێکی په‌تی و ڕووت و مناڵانه‌‌وه ! به بێ گه‌مه‌‌کردن به وشه‌کانه‌وه ، تووانیویه کوڵ و مه‌راقی ناخی خۆی بۆ خۆشه‌ویسته‌که‌ی و خوێنه‌ره‌که‌ی هه‌ڵ‌ڕێژێ :

خۆ دڵم هه‌رچه‌ند مناڵه

به‌ڵام جارجاره‌ش هه‌‌ست ئه‌کا

ده‌ستی ده‌ستیت پێ‌کردووه

داییم ئه‌ڵێم ئاقڵ گیان

ئه‌و تۆی خۆش ئه‌وێ

تۆ هه‌ستت پێ نه‌کردووه!

شێوه شێعری ” ره‌نج سه‌نگاوی ” تا ڕاده‌یه‌کی زۆر له شێوازی ” مه‌ریه‌م حه‌یده‌رزاده ” ، کچه شاعیری فارس ئه‌کات . شێوازێکی رۆمانسیانه‌ی تۆخ ، به‌ڵام به وشه‌ی خۆماڵی و ساده‌و په‌تی !

له لای خۆمان ، له کوردستانیش له گه‌ڵ شێعری ” ئیسماعیل خورماڵی ” دا زۆر له یه‌ک نزیکن و مه‌راق و سۆزیان یه‌ک ڕه‌نگ و یه‌ک ڕێچکه‌یه .

” ڕه‌نج ” له چه‌ند جێگادا هه‌وڵ ئه‌دات خۆی له په‌یوه‌ست بوونی ڕووت و په‌تی به عه‌شقه‌وه دوور بگرێ و ته‌نیا له‌به‌ر چاو که‌ژاڵێ ، وشه‌کانی خه‌رج نه‌کات ! ئه‌و خه‌ریکه به‌و دیده ئه‌گات که جیهانێکی گه‌وره‌تر له عه‌شقی کچێ هه‌یه ، ئه‌ویش دونیای وشه‌و که‌ڵام و شێعره :

که تۆ ڕۆشتی

هه‌وری سپی عه‌شقی سپی منیش ڕه‌ویه‌وه / شتێ نه‌بوو خۆشه‌وویستی پێ ببه‌خشم / هه‌تا ووشه‌م دۆزیه‌وه / که ئاشنا بووم به جیهانی وشه‌و شیعر / ئه‌وسا زانیم گه‌ردوونێکی‌تریش هه‌یه / له عه‌شقی کچێ گه‌وره‌تر!

” ڕه‌نج سه‌نگاوی ” له مه‌‌هێڵه کاڵ بیته‌وه ” دا خه‌ریکه به لووتکه‌ی شێوازی خۆی ئه‌گات . لووتکه‌یه‌ک که تا ڕاده‌یه‌ک تازه‌یه ، نوێ‌یه و کاڵه !

هیوام وایه نموونه‌ی له شاعیرستانی کوردی‌دا زۆر و زۆرتر بێت .

یه‌ک نه‌ته‌وه‌و دوو ووڵات

نویسنده:
۲۳ خرداد ۹۰

کۆره‌ی باکوور و کۆره‌ی باشوور هه‌ردوو له بنه‌ڕه‌تدا یه‌ک ووڵاتن و خاوه‌ن یه‌ک مێژوو و یه‌ک کولتوور و یه‌ک زمانن . که‌چی ته‌نیا یه‌ک هێڵی ده‌ست کرد ، یه‌ک نه‌ته‌وه‌ی به سه‌ر دوو ووڵات دابه‌ش کردووه و بڕێ جاریش ئه‌گه‌ری شه‌ڕێکی ماڵ کاولکه‌ر له نێوانیاندا هاتۆته‌ ئاراوه !

 له هه‌واڵه‌کاندا هاتبوو که یاری نێوان کۆره‌ی باکوور و پۆرتۆغاڵ له میانه‌ی جامی جیهانی ۲۰۱۰ دا ، یه‌که‌م یاری و دووایین یاری جامی جیهانی بووه که ڕاسته‌وخۆ له تاکه کاناڵی ته‌‌له‌فزیۆنی ! کۆره‌ی باکووره‌وه په‌خش کراوه !!! که‌چی قولانجێ خوارتر ! ، له کۆره‌ی باشوور ، خه‌ڵک له به هێزترین هێڵی ئینتێرنێت و به پێزترین تکنۆلۆژیای ته‌له‌فزیۆنی و ماهواره‌یی و … به‌هره‌مه‌ندن . برسیه‌تی و نه‌داری و دواکه‌وتوویی له به‌رانبه‌ر تێری و ده‌وڵه‌مه‌ندی و پێشکه‌وتووی ، به جووانی به سیمای خه‌ڵکی ڕه‌ش و ڕووتی کۆره‌ی باکوور و خه‌ڵکی تێر و پۆشته‌ی کۆره‌ی باشووره‌وه دیاره ! ئالێره‌دا‌یه که سه‌رکه‌وتن یان سه‌رنه‌که‌وتنی هه‌ر ده‌سه‌ڵاتێک له به‌ڕێو بردنی کار و باری ووڵاتێک به روخسار و ژیانی خه‌ڵکی ئه‌و ووڵاته‌وه به جووانی ئه‌خوێنرێته‌وه .

جمهوری از نوع عربی

نویسنده:
۲۳ اسفند ۸۹

جمهوری یکی ازسیستم‌های رایج حکومتی درجهان است . بسیاری از ملت‌های جهان عنوان جمهوری را پیشوند نام کشور خود قرار داده‌اند ، پیشوندی که در برخی از کشورها همراه با فدرال ، خلق ، دمکراتیک ، اسلامی ، … و بالاخره عربی است . دول متعدد عربی در خاورمیانه و شمال آفریقا از زمان استقلال تا حال ، به صورت پادشاهی ، یا به صورت دیکتاتوری ، آن هم از نوع جمهوری عربی ! اداره شده‌اند .

سال‌هاست در بسیاری از کشورهی عربی حاکمانی هستند که خود را رییس جمهور می‌خوانند و بر مردم حکمرانی می‌کنند . قـذافی در لیبی ، بن علی در تونس ، حافظ اسد و پسر خلفش !!! در سوریه ، صدام معدوم در عراق ، صالح و اگر عمر باقی باشد پسرش در یمن ، … و بالاخره مبارک در مصر ، _ که دیگر فضا برای جانشینی پسرش !جمال مبارک مساعد نیست _ ، … . اینها مردانی بوده و هستند که سال‌ها با توسل به وحشت و سرکوب خود را رییس جمهور ! خوانده و هر کدام در این منصب _ که در کشورهای دمکراتیک مدت انتصاب آن ۴ سال بیشتر نیست _ ، بیشتر از ۳۰ یا ۴۰ سال است که به مردم خود خدمت می‌کنند !!!

 تحولات اخیر تونس و حالای چند کشور عربی ، _ به خصوص مصر _ بیانگر این واقعیت است که جهان عرب از سیستمهای حکومتی خود _ پادشاهی و جمهوری‌های ۳۰ساله و ۴۰ ساله _ خسته شده‌اند و خواهان تغییر بنیادی در نحوه‌ی اداره‌ی ممالک عربی هستند .

پایان تحولات جهان عرب و به خصوص مصر هر چه باشد ، حسنی مبارک مانند بن‌علی در تونس ، رفتنی است و این سرنوشت در آینده‌ای نزدیک دامن‌گیر سایر حاکمان در جهان عرب خواهد شد . در این مقطع زمانی آنچه مهم است اینست که : آیا جهان عرب شاهد گذر از دیکتاتوری به دمکراسیست و دارای ظرفیت‌های پذیرش دمکراسی هست!؟ یاجهان عرب از چاله به چاه خواهد افتاد و شاهد بر سر کار آمدن جریان‌های تندرو و رادیکال مذهبی خواهیم بود !؟